31 stycznia 2026 r., w Gościeradowie, Dąbrowie i Wymysłowie (Powiat Kraśnicki, Woj. Lubelskie), członkowie Okręgu Lubelskiego Związku Oficerów Rezerwy Rzeczypospolitej Polskiej zorganizowali i przeprowadzili szkolenie z topografii oraz oddali hołd żołnierzom poległym w I bitwie kraśnickiej podczas I wojny światowej.
Organizatorami i prowadzącymi szkolenie byli członkowie Związku Oficerów Rezerwy Rzeczypospolitej Polskiej: ppor. w st. spocz. Piotr Kowalski – wiceprezes Okręgu Lubelskiego ZOR RP i kpr. rez. Jacek Zdenicki.
W szkoleniu wzięli udział druhowie z Ochotniczej Straży Pożarnej Dzierzkowice Rynek i członkowie Klubu Turystyki Pieszej „Krwinka” z Poniatowej: Renata Wójcik – wiceprezes, Małgorzata Grabowska – sekretarz, Anna Dacka, Teresa Makulus, Waldemar Grabowski, Mirosław Molesztak, Marek Makulus i Grzegorz Morszczyzna.
Celem zajęć terenowych z topografii było praktyczne opanowanie podstaw pracy z mapą, kompasem i busolą, a także nabycie umiejętności wyznaczania oraz realizacji marszu na azymut. Zajęcia przeprowadzono w terenie leśnym Nadleśnictwa Gościeradów.
Na początku prowadzący omówili główne zagadnienia związane z topografią. Uczestnicy przypomnieli sobie podstawowe elementy mapy topograficznej, w tym skalę, legendę, siatkę poziomicową oraz oznaczenia terenowe. Podkreślono znaczenie prawidłowego orientowania mapy względem kierunków świata. Omówiono budowę kompasu i busoli oraz zasady korzystania z nich w terenie. Uczestnicy ćwiczyli wyznaczanie północy magnetycznej i orientowanie mapy przy użyciu instrumentów nawigacyjnych.
Pod kierunkiem instruktorów uczestnicy uczyli się: określania azymutu na mapie, przenoszenia kierunku z mapy do terenu, kontrolowania poprawności marszu na podstawie kompasu i elementów krajobrazu. Ćwiczenia obejmowały również korektę błędów wywołanych ukształtowaniem terenu lub ograniczoną widocznością.
Przeprowadzono także szkolenie dotyczące wykorzystywania GPS oraz aplikacji mobilnych wspomagających orientację w terenie. Uczestnicy poznali możliwości współczesnych narzędzi nawigacyjnych, takich jak: zapisywanie i odczytywanie śladów trasy, określanie bieżącej pozycji, wyznaczanie kierunków i punktów orientacyjnych i korzystanie z map offline w warunkach ograniczonego zasięgu.
Omówiono także korzyści i ograniczenia nawigacji elektronicznej oraz podkreślono znaczenie łączenia jej z tradycyjnymi metodami topograficznymi.
Najważniejszym elementem zajęć był ośmiokilometrowy marsz na azymut przez lasy: „Dąbrowa” i „Zaborze”. Trasa prowadziła od cmentarza wojennego w Dąbrowie, poprzez Wymysłów do kapliczki św. Huberta w Gościeradowie.
W trakcie marszu uczestnicy: orientowali mapę w terenie, wyznaczali kolejne azymuty i oceniali odległości, wykorzystywali elementy krajobrazu jako punkty kontrolne i współpracowali w grupach, dbając o precyzję działań nawigacyjnych.
Na cmentarzu wojennym uczestnicy zapalili znicze i oddali hołd poległym żołnierzom, wśród których było wielu Polaków walczących po obu stronach frontu. Na cmentarzu w Dąbrowie znajdują się mogiły żołnierzy poległych podczas I bitwy kraśnickiej w 1914 roku.
Podsumowując, zajęcia terenowe – pomimo siarczystego mrozu – umożliwiły praktyczne zastosowanie wiedzy topograficznej i rozwinięcie umiejętności nawigacyjnych. Uczestnicy skorzystali zarówno z tradycyjnych metod (mapa, kompas, busola), jak i poznali nowoczesne narzędzia GPS oraz aplikacje mobilne przydatne w orientacji terenowej.
Połączenie zajęć topograficznych z odwiedzeniem miejsc pamięci i refleksją nad wydarzeniami z czasów I wojny światowej nadało szkoleniu wyjątkowy, edukacyjno-patriotyczny charakter. Zajęcia stanowią solidną podstawę do dalszego doskonalenia umiejętności topograficznych i bardziej zaawansowanych działań terenowych.
Tekst: Jacek Zdenicki
Foto: Piotr Kowalski i J.Z.
